İşyerlerinde çalışanların sağlık muayeneleri ve ilk yardım için ayrılmış alanlar gerek çalışanlar gerekse işverenler tarafından “revir” olarak adlandırılmaktadır. Bu kullanım iş sağlığı ve güvenliği profesyonelleri arasında da oldukça yaygındır. Peki bu yaygın kullanımın yasal bir dayanağı var mıdır? ya da başka bir deyişle iş sağlığı ve güvenliği(İSG) mevzuatı açısından bu adlandırma doğru ve yeterli midir?
Güncel İSG Mevzuatında “Revir” Yoktur.
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği ve İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personelinin Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkındaki Yönetmelik başta olmak üzere güncel İSG mevzuatında “revir” ibaresi yer almamaktadır. “Revir de hangi malzemelerin bulundurulması zorunludur?” “Revir işyerinde nereye kurulmalıdır?” “Revirin büyüklüğü ne olmalıdır?” vb. soruların güncel İSG mevzuatında bir karşılığı yoktur.
İSG mevzuatında İşyerinde iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini yürütmek üzere kurulan, gerekli donanım ve personele sahip olan birim, işyeri sağlık ve güvenlik birimi(İSGB) olarak tanımlanmıştır. İSGB’nin görevleri, nasıl oluşturulacağı ve sahip olması gereken standartlar yönetmelikte ayrıntılı şekilde açıklanmıştır.
Revir Şeklindeki Yaygın Kullanımın Muhtemel Nedeni
Revir kelimesi TDK Güncel Türkçe Sözlükte “Okul, kışla vb. yerlerde hastalar için ayrılmış bölüm.” olarak açıklanmış olup kökeninin Almanca “Revier” kelimesi olduğu belirtilmiştir. Mevzuat bilgi sisteminde “revir” kelimesi aratıldığında, içeriğinde “revir” kelimesi geçen 56 mevzuat düzenlemesine ulaşılmaktadır. Bu yasal düzenlemelerin çoğunluğunun Türk silahlı kuvvetlerinin çeşitli birimleri, ceza ve güvenlik birimleri ya da gemi adamları ile ilgili olduğu görülmektedir. İşyerlerinde çalışanların sağlık işlemleri için belirlenen alanlara revir denilmesinde de askeri birimler, cezaevleri ve okullardaki yaygın kullanımın büyük katkısı olması muhtemeldir.
Revir veya İSGB Olarak Adlandırmanın Ne Farkı Var? “Ha Ali Veli, Ha Veli Ali”
İSGB terimi yerine galat-meşhur olarak revir kelimesi kullanıldığında çalışanların ve işverenlerin zihinlerinde, kendi askerlik görevi sırasında bizzat tecrübe ettikleri, tedavi edici hekimliğin ön planda olduğu askeri revirler canlanmaktadır. Bu zihni varsayım İSGB’nin de askeri revirlere benzer bir görevi yerine getireceği beklentisine neden olmaktadır. Bu beklenti işyerinde enjeksiyon yapılması, intravenöz tedavi uygulanması(sarı seron!) vb. tedavi edici hekimliğe yönelik ısrarlı taleplerin işyeri hekimine yöneltilmesine neden olmaktadır. Oysa işyeri hekiminin görevlendirme amacı işyerinde sağlık gözetimi, eğitim ve danışmanlık olup bu amaçlar arasında tedavi edici hekimlik hizmetleri bulunmamaktadır.
İşyerindeki herhangi bir odanın-ki çoğunlukla en kullanışsız, camsız bir oda-kapısına bir tabela asılması, içerisine bir masa ve iki sandalye konulması “revir” kurmak için yeterli görülebilmektedir. Oysa İSGB’nin sağlaması gereken şartlar yönetmelikle belirlenmiştir ve bu şartları oluşturmak işverene görev olarak yüklenmiştir.
Tüm bu nedenlerden dolayı, başta işyeri hekimleri olmak üzere İSG profesyonelleri doğru terminolojiyi kullanmalıdır. İşveren ve çalışanlara yönelik bilgilendirme ve eğitimlerde yasa ve yönetmeliklere atıfta bulunmalı, çalışanların sağlık gözetimini önceleyen taleplerde bulunmalıdır. Kendilerine çalışma alanı olarak sunulan yerlerin yasada tanımlanan standartların altında olmamasına özellikle önem vermelidir.
İSGB’nin görevleri ve sağlaması gereken standartlarla ilgili bilgilendirci yazıyı okuyabilirsiniz.
Yine işyeri hekiminin görev, yetki ve sorumlulukları ile ilgili daha fazla bilgi için ilgili yazıyı okuyabilirsiniz.